🌸🌸
🌸🌸
✦ माधà¥à¤°à¤¾à¤·à¥à¤Ÿà¤•मॠ— समà¥à¤ªà¥‚रà¥à¤£ ८ शà¥à¤²à¥‹à¤• ✦
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• १ ॥
अधर, वदन, नयन, हसित
अधरं मधà¥à¤°à¤‚ वदनं मधà¥à¤°à¤‚ नयनं मधà¥à¤°à¤‚ हसितं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¤
हृदयं मधà¥à¤°à¤‚ गमनं मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
Adharaṃ Madhuraṃ Vadanaṃ Madhuraṃ Nayanaṃ Madhuraṃ Hasitaṃ Madhuram | Há¹›dayaṃ Madhuraṃ Gamanaṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
शà¥à¤°à¥€à¤•ृषà¥à¤£ के अधर (ओंठ) मधà¥à¤° हैं, मà¥à¤– मधà¥à¤° है, नेतà¥à¤° मधà¥à¤° हैं, मà¥à¤¸à¥à¤•ान मधà¥à¤° है। हृदय मधà¥à¤° है, चाल मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¤à¤¾ के सà¥à¤µà¤¾à¤®à¥€ शà¥à¤°à¥€à¤•ृषà¥à¤£ का सब कà¥à¤› मधà¥à¤° है।
~ 🌸 ~
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• २ ॥
वचन, चरित, वसन, वलित
वचनं मधà¥à¤°à¤‚ चरितं मधà¥à¤°à¤‚ वसनं मधà¥à¤°à¤‚ वलितं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¤
चलितं मधà¥à¤°à¤‚ à¤à¥à¤°à¤®à¤¿à¤¤à¤‚ मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
Vacanaṃ Madhuraṃ Caritaṃ Madhuraṃ Vasanaṃ Madhuraṃ Valitaṃ Madhuram | Calitaṃ Madhuraṃ Bhramitaṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
उनके वचन (शबà¥à¤¦) मधà¥à¤° हैं, चरितà¥à¤° मधà¥à¤° है, वसà¥à¤¤à¥à¤° मधà¥à¤° हैं, कटि की लय मधà¥à¤° है। चलना मधà¥à¤° है, घूमना मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¤à¤¾ के अधिपति का सब कà¥à¤› मधà¥à¤° है।
~ 🌸 ~
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• ३ ॥
वेणà¥, रेणà¥, पाणि, पादौ
वेणà¥à¤°à¥à¤®à¤§à¥à¤°à¥‹ रेणà¥à¤°à¥à¤®à¤§à¥à¤°à¤ƒ पाणिरà¥à¤®à¤§à¥à¤°à¤ƒ पादौ मधà¥à¤°à¥Œà¥¤
नृतà¥à¤¯à¤‚ मधà¥à¤°à¤‚ सखà¥à¤¯à¤‚ मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
Veṇur-Madhuro Reṇur-Madhuraḥ PÄṇir-Madhuraḥ PÄdau Madhurau | Ná¹›tyaṃ Madhuraṃ Sakhyaṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
उनकी बाà¤à¤¸à¥à¤°à¥€ मधà¥à¤° है, चरण-धूलि मधà¥à¤° है, हाथ मधà¥à¤° हैं, चरण मधà¥à¤° हैं। नृतà¥à¤¯ मधà¥à¤° है, मितà¥à¤°à¤¤à¤¾ मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¤¿ का समà¥à¤ªà¥‚रà¥à¤£ असà¥à¤¤à¤¿à¤¤à¥à¤µ मधà¥à¤° है।
~ 🌸 ~
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• ४ ॥
गीतं, पीतं, à¤à¥à¤•à¥à¤¤à¤‚, सà¥à¤ªà¥à¤¤à¤‚
गीतं मधà¥à¤°à¤‚ पीतं मधà¥à¤°à¤‚ à¤à¥à¤•à¥à¤¤à¤‚ मधà¥à¤°à¤‚ सà¥à¤ªà¥à¤¤à¤‚ मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¤
रूपं मधà¥à¤°à¤‚ तिलकं मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
GÄ«taṃ Madhuraṃ PÄ«taṃ Madhuraṃ Bhuktaṃ Madhuraṃ Suptaṃ Madhuram | RÅ«paṃ Madhuraṃ Tilakaṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
गायन मधà¥à¤° है, पीना मधà¥à¤° है, à¤à¥‹à¤œà¤¨ मधà¥à¤° है, निदà¥à¤°à¤¾ मधà¥à¤° है। रूप मधà¥à¤° है, माथे पर तिलक मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¤¿ के समसà¥à¤¤ à¤à¤¾à¤µ मधà¥à¤° हैं।
~ 🌸 ~
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• ५ ॥
करणं, तरणं, हरणं, रमणं
करणं मधà¥à¤°à¤‚ तरणं मधà¥à¤°à¤‚ हरणं मधà¥à¤°à¤‚ रमणं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¤
वमितं मधà¥à¤°à¤‚ शमितं मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
Karaṇaṃ Madhuraṃ Taraṇaṃ Madhuraṃ Haraṇaṃ Madhuraṃ Ramaṇaṃ Madhuram | Vamitaṃ Madhuraṃ Åšamitaṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
कारà¥à¤¯ मधà¥à¤° है, पार करना मधà¥à¤° है, चà¥à¤°à¤¾à¤¨à¤¾ (मन हरना) मधà¥à¤° है, रमण (विहार) मधà¥à¤° है। तà¥à¤¯à¤¾à¤—ना मधà¥à¤° है, शांत करना मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¤¿ की पà¥à¤°à¤¤à¥à¤¯à¥‡à¤• कà¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¾ मधà¥à¤° है।
~ 🌸 ~
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• ६ ॥
गà¥à¤žà¥à¤œà¤¾, माला, मà¥à¤•à¥à¤Ÿ, पीतामà¥à¤¬à¤°
गà¥à¤žà¥à¤œà¤¾ मधà¥à¤°à¤¾ माला मधà¥à¤°à¤¾ यमà¥à¤¨à¤¾ मधà¥à¤°à¤¾ वीची मधà¥à¤°à¤¾à¥¤
सलिलं मधà¥à¤°à¤‚ कमलं मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
GuñjÄ MadhurÄ MÄlÄ MadhurÄ YamunÄ MadhurÄ VÄ«cÄ« MadhurÄ | Salilaṃ Madhuraṃ Kamalaṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
गà¥à¤žà¥à¤œà¤¾ (जंगली बेरी की माला) मधà¥à¤° है, पà¥à¤·à¥à¤ªà¤®à¤¾à¤²à¤¾ मधà¥à¤° है, यमà¥à¤¨à¤¾ नदी मधà¥à¤° है, उसकी लहरें मधà¥à¤° हैं। यमà¥à¤¨à¤¾ का जल मधà¥à¤° है, कमल मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¤¿ का समसà¥à¤¤ परिवेश मधà¥à¤° है।
~ 🌸 ~
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• ॠ॥
गोपी, गोप, लीला, केलि
गोपी मधà¥à¤°à¤¾ लीला मधà¥à¤°à¤¾ यà¥à¤•à¥à¤¤à¤‚ मधà¥à¤°à¤‚ मà¥à¤•à¥à¤¤à¤‚ मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¤
दृषà¥à¤Ÿà¤‚ मधà¥à¤°à¤‚ शिषà¥à¤Ÿà¤‚ मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
GopÄ« MadhurÄ LÄ«lÄ MadhurÄ Yuktaṃ Madhuraṃ Muktaṃ Madhuram | Dṛṣá¹aṃ Madhuraṃ Åšiá¹£á¹aṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
गोपियाठमधà¥à¤° हैं, लीला मधà¥à¤° है, संयोग (मिलन) मधà¥à¤° है, विरह मधà¥à¤° है। दृषà¥à¤Ÿà¤¿ (देखना) मधà¥à¤° है, शिषà¥à¤Ÿà¤¤à¤¾ मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¤¿ का पà¥à¤°à¤¤à¥à¤¯à¥‡à¤• संयोग मधà¥à¤° है।
~ 🌸 ~
॥ शà¥à¤²à¥‹à¤• ८ ॥
गोपा, गावः, यमà¥à¤¨à¤¾-पà¥à¤²à¤¿à¤¨
गोपा मधà¥à¤°à¤¾ गावो मधà¥à¤°à¤¾ यषà¥à¤Ÿà¤¿à¤°à¥à¤®à¤§à¥à¤°à¤¾ सृषà¥à¤Ÿà¤¿à¤°à¥à¤®à¤§à¥à¤°à¤¾à¥¤
दलितं मधà¥à¤°à¤‚ फलितं मधà¥à¤°à¤‚ मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥à¥¥
GopÄ MadhurÄ GÄvo MadhurÄ Yaá¹£á¹ir-MadhurÄ Sṛṣá¹ir-MadhurÄ | Dalitaṃ Madhuraṃ Phalitaṃ Madhuraṃ MadhurÄdhipater-Akhilaṃ Madhuram
मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¥‡à¤°à¤–िलं मधà¥à¤°à¤®à¥
गà¥à¤µà¤¾à¤²à¥‡ मधà¥à¤° हैं, गायें मधà¥à¤° हैं, लाठी (बाà¤à¤¸ की छड़ी) मधà¥à¤° है, सृषà¥à¤Ÿà¤¿ मधà¥à¤° है। तोड़ना मधà¥à¤° है, फलित होना मधà¥à¤° है — मधà¥à¤°à¤¤à¤¾ के सà¥à¤µà¤¾à¤®à¥€ शà¥à¤°à¥€à¤•ृषà¥à¤£ का समà¥à¤ªà¥‚रà¥à¤£ जगतॠमधà¥à¤° है।
✦ माधà¥à¤°à¥à¤¯-फल — Madhurya Phala ✦
माधà¥à¤°à¤¾à¤·à¥à¤Ÿà¤•मिदं नितà¥à¤¯à¤‚ यः पठेतॠà¤à¤•à¥à¤¤à¤¿à¤ªà¥‚रà¥à¤µà¤•मà¥à¥¤
शà¥à¤°à¥€à¤•ृषà¥à¤£à¤ªà¥à¤°à¤¿à¤¯à¤¤à¤¾à¤‚ याति मधà¥à¤°à¤‚ जीवनं लà¤à¥‡à¤¤à¥à¥¥
वलà¥à¤²à¤à¤¾à¤šà¤¾à¤°à¥à¤¯à¤°à¤šà¤¿à¤¤à¤‚ सà¥à¤¤à¥‹à¤¤à¥à¤°à¤‚ परमपावनमà¥à¥¤
पà¥à¤·à¥à¤Ÿà¤¿à¤®à¤¾à¤°à¥à¤—सà¥à¤¯ सारं हि मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¤¿à¤‚ à¤à¤œà¥‡à¤¤à¥à¥¥
MÄdhurÄá¹£á¹akam-idaṃ Nityaṃ Yaḥ Paá¹het Bhakti-PÅ«rvakam | ÅšrÄ«-Kṛṣṇa-PriyatÄṃ YÄti Madhuraṃ JÄ«vanaṃ Labhet
जो à¤à¥€ इस माधà¥à¤°à¤¾à¤·à¥à¤Ÿà¤•मॠका नितà¥à¤¯ à¤à¤•à¥à¤¤à¤¿à¤ªà¥‚रà¥à¤µà¤• पाठकरता है, वह शà¥à¤°à¥€à¤•ृषà¥à¤£ का पà¥à¤°à¤¿à¤¯ होता है और मधà¥à¤° जीवन पाता है। वलà¥à¤²à¤à¤¾à¤šà¤¾à¤°à¥à¤¯ रचित यह परम पावन सà¥à¤¤à¥‹à¤¤à¥à¤° पà¥à¤·à¥à¤Ÿà¤¿ मारà¥à¤— का सार है — मधà¥à¤°à¤¾à¤§à¤¿à¤ªà¤¤à¤¿ शà¥à¤°à¥€à¤•ृषà¥à¤£ का à¤à¤œà¤¨ करें।