🌟
✦ नवरात्रि की नौ शक्तियाँ ✦

Nav Durga Mantra

नवदुर्गा स्तुति
✦ ✦ ✦

माँ दुर्गा के नौ दिव्य स्वरूप — शैलपुत्री से लेकर सिद्धिदात्री तक — प्रत्येक देवी का मंत्र, ध्यान, वाहन और विशेष आशीर्वाद। नवरात्रि के नौ दिन, नौ शक्तियाँ।

नवरात्रि • ९ देवी • ९ मंत्र • ९ दिन
शैलपुत्री च ब्रह्मचारिणी चन्द्रघण्टेति कूष्माण्डा।
स्कन्दमातेति कात्यायनी कालरात्रिर्महागौरी॥
सिद्धिदात्री च नवैताः दुर्गाः नवदुर्गाः प्रकीर्तिताः॥
शैलपुत्री — प्रथम दुर्गा🌟 ब्रह्मचारिणी — द्वितीय दुर्गा🌟 चन्द्रघण्टा — तृतीय दुर्गा🌟 कूष्माण्डा — चतुर्थ दुर्गा🌟 स्कन्दमाता — पञ्चम दुर्गा🌟 कात्यायनी — षष्ठ दुर्गा🌟 कालरात्रि — सप्तम दुर्गा🌟 महागौरी — अष्टम दुर्गा🌟 सिद्धिदात्री — नवम दुर्गा🌟 शैलपुत्री — प्रथम दुर्गा🌟 ब्रह्मचारिणी — द्वितीय दुर्गा🌟 चन्द्रघण्टा — तृतीय दुर्गा🌟 कूष्माण्डा — चतुर्थ दुर्गा🌟 स्कन्दमाता — पञ्चम दुर्गा🌟 कात्यायनी — षष्ठ दुर्गा🌟 कालरात्रि — सप्तम दुर्गा🌟 महागौरी — अष्टम दुर्गा🌟 सिद्धिदात्री — नवम दुर्गा🌟
🏔️
प्रथम
📿
द्वितीय
🔔
तृतीय
🌞
चतुर्थ
🦁
पञ्चम
⚔️
षष्ठ
🌑
सप्तम
🕊️
अष्टम
💫
नवम
0
✦ देवी स्वरूप
0
✦ नवरात्रि दिन
0
✦ मंत्र एवं ध्यान
0
✦ वार्षिक नवरात्रि
प्रथम दिन
प्रथम दुर्गा • First Day
शैलपुत्री
SHAILPUTRI — Daughter of the Mountain
🏔️
मंत्र
ॐ देवी शैलपुत्र्यै नमः॥
वन्दे वाञ्छितलाभाय चन्द्रार्धकृतशेखराम्।
वृषारूढां शूलधरां शैलपुत्रीं यशस्विनीम्॥
Oṃ Devī Śailaputryai Namaḥ | Vande Vāñchita-Lābhāya Candrārdha-Kṛta-Śekharām | Vṛṣārūḍhāṃ Śūladharāṃ Śailaputrīṃ Yaśasvinīm
मैं चन्द्र-किरीट धारण किए, वृषभ पर आरूढ़, त्रिशूल धारिणी, यशस्विनी शैलपुत्री की वाञ्छित लाभ के लिए वन्दना करता हूँ।
🐂
वाहनवृषभ (नन्दी)
🌺
प्रिय पुष्पलाल गुलाब, कमल
🎨
वस्त्र वर्णपीला (Yellow)
🌙
ग्रहचन्द्रमा
💫
आशीर्वादस्वास्थ्य, दीर्घायु, मनोकामना
ध्यान
वन्दे वाञ्छितलाभाय चन्द्रार्धकृतशेखराम् वृषारूढां शूलधरां शैलपुत्रीं यशस्विनीम्। पूर्णेन्दु निभां गौरी मूलाधार स्थितां प्रथम दुर्गा त्रिनेत्राम्॥
द्वितीय दिन
द्वितीय दुर्गा • Second Day
ब्रह्मचारिणी
BRAHMACHARINI — The Ascetic
📿
मंत्र
ॐ देवी ब्रह्मचारिण्यै नमः॥
दधाना कर पद्माभ्यामक्षमालाकमण्डलू।
देवी प्रसीदतु मयि ब्रह्मचारिण्यनुत्तमा॥
Oṃ Devī Brahmacariṇyai Namaḥ | Dadhānā Kara Padmābhyām-Akṣamālā-Kamaṇḍalū | Devī Prasīdatu Mayi Brahmacarīṇy-Anuttamā
हाथों में माला और कमण्डल धारण करने वाली, अनुत्तमा ब्रह्मचारिणी देवी मुझ पर प्रसन्न हों।
🚶
वाहनपादचारी (पैदल)
🌸
प्रिय पुष्पचमेली, सफ़ेद पुष्प
🎨
वस्त्र वर्णहरा (Green)
♂️
ग्रहमंगल
💫
आशीर्वादतप, वैराग्य, साधना-सिद्धि
ध्यान
या देवी सर्वभूतेषु माँ ब्रह्मचारिणी रूपेण संस्थिता। नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥ तपस्या और संयम की प्रतीक, स्वाधिष्ठान चक्र की अधिष्ठात्री।
तृतीय दिन
तृतीय दुर्गा • Third Day
चन्द्रघण्टा
CHANDRAGHANTA — The Bell of the Moon
🔔
मंत्र
ॐ देवी चन्द्रघण्टायै नमः॥
पिण्डजप्रवरारूढा चण्डकोपास्त्रकैर्युता।
प्रसादं तनुते मह्यं चन्द्रघण्टेति विश्रुता॥
Oṃ Devī Candraghaṇṭāyai Namaḥ | Piṇḍaja-Pravarārūḍhā Caṇḍa-Kopāstrakair-Yutā | Prasādaṃ Tanute Mahyaṃ Candraghaṇṭeti Viśrutā
सिंह पर आरूढ़, प्रचण्ड-क्रोधिनी, अस्त्रधारी — चन्द्रघण्टा के नाम से विख्यात देवी मुझ पर प्रसन्न हों।
🦁
वाहनसिंह
🌼
प्रिय पुष्पपीला फूल, मेंहदी
🎨
वस्त्र वर्णग्रे / भूरा
ग्रहशुक्र
💫
आशीर्वादसाहस, पराक्रम, शत्रु-नाश
ध्यान
मणिपुर चक्र की अधिष्ठात्री, दस भुजाओं में अस्त्र-शस्त्र धारण किए, मस्तक पर अर्धचन्द्र और घण्टा-ध्वनि से असुरों को भयभीत करने वाली चन्द्रघण्टा माँ को नमन।
चतुर्थ दिन
चतुर्थ दुर्गा • Fourth Day
कूष्माण्डा
KUSHMANDA — Creator of the Universe
🌞
मंत्र
ॐ देवी कूष्माण्डायै नमः॥
सुरासम्पूर्णकलशं रुधिराप्लुतमेव च।
दधाना हस्तपद्माभ्यां कूष्माण्डा शुभदास्तु मे॥
Oṃ Devī Kūṣmāṇḍāyai Namaḥ | Surāsampūrṇa-Kalaśaṃ Rudhirāplutam-Eva Ca | Dadhānā Hasta-Padmābhyāṃ Kūṣmāṇḍā Śubhadāstu Me
दोनों हाथों में सुरा से पूर्ण और रक्त से भरे कलश धारण करने वाली कूष्माण्डा मुझे शुभ प्रदान करें।
🦁
वाहनसिंह
🌻
प्रिय पुष्पसूर्यमुखी, नारंगी पुष्प
🎨
वस्त्र वर्णनारंगी (Orange)
☀️
ग्रहसूर्य
💫
आशीर्वादसृष्टि, ऊर्जा, रोग-नाश
ध्यान
अनाहत चक्र की अधिष्ठात्री — जिन्होंने अपनी मन्द-मन्द मुस्कान से ब्रह्माण्ड की सृष्टि की। सूर्य-मण्डल में निवास करने वाली, अष्टभुजा धारिणी कूष्माण्डा माँ को नमन।
पञ्चम दिन
पञ्चम दुर्गा • Fifth Day
स्कन्दमाता
SKANDAMATA — Mother of Skanda
🦁
मंत्र
ॐ देवी स्कन्दमातायै नमः॥
सिंहासनगता नित्यं पद्माश्रितकरद्वया।
शुभदास्तु सदा देवी स्कन्दमाता यशस्विनी॥
Oṃ Devī Skandamātāyai Namaḥ | Siṃhāsanagatā Nityaṃ Padmāśrita-Kara-Dvayā | Śubhadāstu Sadā Devī Skandamātā Yaśasvinī
सिंहासन पर विराजमान, दोनों हाथों में कमल धारण करने वाली, यशस्विनी स्कन्दमाता देवी सदा शुभ प्रदान करें।
🦁
वाहनसिंह
🪷
प्रिय पुष्पसफेद कमल
🎨
वस्त्र वर्णसफ़ेद (White)
ग्रहबृहस्पति
💫
आशीर्वादपुत्र-सुख, ज्ञान, मोक्ष
ध्यान
विशुद्ध चक्र की अधिष्ठात्री — स्कन्द (कार्तिकेय) को गोद में लिए, कमलों से सुशोभित, परम शुभ्र स्वरूपा स्कन्दमाता। इनकी उपासना से भगवान स्कन्द की भी कृपा प्राप्त होती है।
षष्ठ दिन
षष्ठ दुर्गा • Sixth Day
कात्यायनी
KATYAYANI — The Warrior Goddess
⚔️
मंत्र
ॐ देवी कात्यायन्यै नमः॥
चन्द्रहासोज्ज्वलकरा शार्दूलवरवाहना।
कात्यायनी शुभं दद्याद् देवी दानवघातिनी॥
Oṃ Devī Kātyāyanyai Namaḥ | Candrahāsojjvala-Karā Śārdūla-Vara-Vāhanā | Kātyāyinī Śubhaṃ Dadyād Devī Dānava-Ghātinī
चन्द्रहास से प्रकाशित हाथ वाली, श्रेष्ठ सिंह-वाहिनी, दानव-नाशिनी कात्यायनी देवी शुभ प्रदान करें।
🦁
वाहनसिंह
🌹
प्रिय पुष्पलाल पुष्प, गेंदा
🎨
वस्त्र वर्णलाल (Red)
♂️
ग्रहमंगल
💫
आशीर्वादविवाह, प्रेम, दानव-नाश
ध्यान
आज्ञा चक्र की अधिष्ठात्री — महर्षि कात्यायन की पुत्री, महिषासुर-मर्दिनी। कन्याएँ इच्छित वर-प्राप्ति के लिए इनकी उपासना करती हैं। कृष्णप्रिया गोपियों ने भी इनकी ही पूजा की थी।
सप्तम दिन
सप्तम दुर्गा • Seventh Day
कालरात्रि
KALARATRI — The Dark Night of Time
🌑
मंत्र
ॐ देवी कालरात्र्यै नमः॥
एकवेणी जपाकर्णपूरा नग्ना खरास्थिता।
लम्बोष्ठी कर्णिकाकर्णी तैलाभ्यक्तशरीरिणी॥
Oṃ Devī Kālarātryai Namaḥ | Ekaveṇī Japākarṇapūrā Nagnā Kharāsthitā | Lamboṣṭhī Karṇikākarṇī Tailābhyakta-Śarīriṇī
एक वेणी धारण किए, कर्ण में जपाकुसुम, गदहे पर आरूढ़, लम्बे होठों वाली, तेल-अभिक्त शरीर वाली — कालरात्रि देवी को नमस्कार।
🫏
वाहनगर्दभ (गधा)
🌺
प्रिय पुष्पनीला जपाकुसुम
🎨
वस्त्र वर्णनीला (Blue)
ग्रहशनि
💫
आशीर्वादभय-नाश, शत्रु-नाश, ग्रह-शांति
ध्यान
सहस्रार चक्र की अधिष्ठात्री — काली वर्ण, भयंकर स्वरूप पर मन में परम शुभ करने वाली। "शुभंकरी" भी कहलाती हैं। इनकी उपासना से सभी प्रकार के भय और बाधाएँ दूर होती हैं।
अष्टम दिन
अष्टम दुर्गा • Eighth Day
महागौरी
MAHAGAURI — The Pure White Goddess
🕊️
मंत्र
ॐ देवी महागौर्यै नमः॥
श्वेते वृषे समारूढा श्वेताम्बरधरा शुचिः।
महागौरी शुभं दद्यान्महादेव प्रमोददा॥
Oṃ Devī Mahāgauryai Namaḥ | Śvete Vṛṣe Samārūḍhā Śvetāmbara-Dharā Śuciḥ | Mahāgaurī Śubhaṃ Dadyān-Mahādeva Pramodadā
श्वेत वृषभ पर आरूढ़, श्वेत वस्त्र धारण किए, पवित्र और महादेव को प्रसन्न करने वाली महागौरी शुभ प्रदान करें।
🐂
वाहनश्वेत वृषभ
🌸
प्रिय पुष्पसफ़ेद चमेली, रजनीगंधा
🎨
वस्त्र वर्णगुलाबी / मोर-नीला
♀️
ग्रहशुक्र
💫
आशीर्वादपाप-मुक्ति, सौभाग्य, शुद्धि
ध्यान
अष्टवर्षा भवेद् गौरी — आठ वर्ष की आयु के समान परम कोमल। कठोर तपस्या से कृष्णवर्ण हुईं, शिव ने गंगाजल से शुद्ध कर इन्हें महागौरी स्वरूप दिया। समस्त पापों से मुक्ति दिलाती हैं।
नवम दिन
नवम दुर्गा • Ninth Day
सिद्धिदात्री
SIDDHIDATRI — Bestower of All Siddhis
💫
मंत्र
ॐ देवी सिद्धिदात्र्यै नमः॥
सिद्धगन्धर्वयक्षाद्यैरसुरैरमरैरपि।
सेव्यमाना सदा भूयात् सिद्धिदा सिद्धिदायिनी॥
Oṃ Devī Siddhidātryai Namaḥ | Siddha-Gandharva-Yakṣādyair-Asurair-Amarair-Api | Sevyamānā Sadā Bhūyāt Siddhidā Siddhidāyinī
सिद्ध, गन्धर्व, यक्ष, असुर और देवताओं द्वारा भी सेवित, सदा सिद्धि देने वाली सिद्धिदात्री को नमस्कार।
🪷
वाहनकमल-पुष्प / सिंह
🌸
प्रिय पुष्पकमल, बैंगनी पुष्प
🎨
वस्त्र वर्णबैंगनी (Purple)
ग्रहबुध / केतु
💫
आशीर्वादअष्ट-सिद्धि, मोक्ष, पूर्णत्व
ध्यान — अष्ट सिद्धियाँ
अणिमा • महिमा • गरिमा • लघिमा • प्राप्ति • प्राकाम्य • ईशित्व • वशित्व — ये आठों सिद्धियाँ भगवान शिव को भी सिद्धिदात्री ने ही प्रदान की थीं। इनकी उपासना से साधक को समस्त सिद्धियाँ प्राप्त होती हैं।
✦ नवदुर्गा — सम्पूर्ण जानकारी ✦
✦ ९ देवी — ९ वर्ण ✦
शैलपुत्री
पीला
ब्रह्मचारिणी
हरा
चन्द्रघण्टा
भूरा
कूष्माण्डा
नारंगी
स्कन्दमाता
सफ़ेद
कात्यायनी
लाल
कालरात्रि
नीला
महागौरी
गुलाबी
सिद्धिदात्री
बैंगनी
✦ नवरात्रि पूजा विधि ✦
🌅 ब्रह्म-मुहूर्त
प्रातः ४ बजे पाठ आरम्भ
🛁 शुद्धि
स्नान व स्वच्छ वस्त्र
🪔 दीप-धूप
घी का दीपक, अगरबत्ती
📿 माला-जप
उस दिन की देवी का मंत्र
🌺 पुष्प-अर्पण
उचित वर्ण के पुष्प
🍬 भोग
मीठा भोग, पान, नारियल
📖 पाठ-क्रम
ध्यान → मंत्र → आरती
✦ अष्ट सिद्धियाँ ✦
१. अणिमा
सूक्ष्म रूप धारण करना
२. महिमा
विशाल रूप धारण करना
३. गरिमा
अत्यन्त भारी हो जाना
४. लघिमा
अत्यन्त हल्का हो जाना
५. प्राप्ति
सब कुछ प्राप्त करने की शक्ति
६. प्राकाम्य
इच्छा-पूर्ति की शक्ति
७. ईशित्व
सबका स्वामी होना
८. वशित्व
सबको वश में करना
NAV DURGA STOTRA
9 Devis • Navratri Mantra